Edukacja, która nikogo nie zostawia z tyłu. Z wizytą w Portugalii
W Porto i Fafe zobaczyliśmy, jak edukacja może stać się realnym narzędziem integracji, wsparcia i budowania silnych lokalnych wspólnot.
Nasza przedstawicielka z działu edukacji wzięła udział w wizycie studyjnej w Portugalii, zorganizowanej w ramach Szkoły Liderów Kompetencji w województwie warmińsko-mazurskim. Wyjazd był okazją do poznania dobrych praktyk w zakresie edukacji pozaformalnej, kształcenia ustawicznego, uczenia się przez całe życie oraz współpracy między instytucjami publicznymi, organizacjami społecznymi i sektorem edukacji.
Program wizyty objął między innymi Porto oraz Fafe. To właśnie tam mogliśmy zobaczyć, jak w praktyce działają rozwiązania wspierające rozwój kompetencji mieszkańców, integrację społeczną i dostęp do edukacji na różnych etapach życia. Już samo Porto mocno pokazało, że rozwój społeczny i edukacyjny zawsze odbywa się w konkretnym kontekście miasta, historii i lokalnych napięć.
– Portugalia zaskakuje kontrastami i to właśnie one najmocniej zapadły mi w pamięć podczas wizyty studyjnej. Z jednej strony widać niszczejące ruiny i budynki, które były kiedyś filarami lokalnej tożsamości. Z drugiej strony nowoczesne apartamentowce i potężne centra edukacyjne, wyznaczające odważny kierunek rozwoju. Ta granica między tym, co nowe, a tym, co pozostawione samemu sobie, jest w Porto niezwykle wyraźna – mówi Aleksandra Strzelec.
Współpraca, która wzmacnia region
Jednym z ważnych tematów wizyty była współpraca pomiędzy instytucjami edukacyjnymi, samorządem i organizacjami pozarządowymi. Portugalskie rozwiązania pokazują, jak duże znaczenie mają trwałe partnerstwa, wspólne planowanie i dostosowanie oferty edukacyjnej do realnych potrzeb mieszkańców oraz rynku pracy.
Dla nas to szczególnie ważny obszar. W Banku Żywności w Olsztynie od lat łączymy działania pomocowe, edukacyjne i społeczne. Dlatego z dużą uwagą przyglądaliśmy się temu, jak edukacja może wzmacniać lokalne wspólnoty i odpowiadać na konkretne potrzeby ludzi.
– Portugalczycy bardzo dobrze pokazują, jak budować trwałe koalicje. Dzięki nim oferta edukacyjna w regionie jest spójna i dostosowana do potrzeb mieszkańców. To dla nas duża inspiracja w myśleniu o koordynacji działań edukacyjnych na warmińsko-mazurskim podwórku – zapewnia Aleksandra Strzelec.
CERCIFAF, czyli edukacja najbliżej człowieka
Szczególnie ważnym punktem wyjazdu była wizyta w CERCIFAF w mieście Fafe. To działająca od 1978 roku organizacja społeczna o statusie pożytku publicznego, która od ponad 45 lat wspiera osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby zagrożone wykluczeniem społecznym.
CERCIFAF prowadzi działania z zakresu rehabilitacji, integracji społecznej, szkoleń zawodowych, terapii, pomocy mieszkaniowej oraz wsparcia rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. To przykład organizacji, która łączy edukację, wsparcie społeczne i realne przygotowanie do samodzielnego uczestnictwa w życiu zawodowym oraz społecznym.
– Spośród wszystkich odwiedzonych miejsc to właśnie wizyta w CERCIFAF poruszyła mnie najgłębiej. Ich model pracy jest niezwykle bliski temu, co robimy na co dzień w Banku Żywności w Olsztynie. CERCIFAF udowadnia, jak potężnym narzędziem integracji społecznej i rozwoju wspólnot lokalnych może być mądrze zaplanowana edukacja.
Duże wrażenie zrobiło na nas także podejście organizacji do osób korzystających ze wsparcia. To model oparty na empatii, podmiotowości i wzmacnianiu poczucia sprawczości. Jakość usług społecznych realizowanych przez CERCIFAF potwierdzają między innymi certyfikaty EQUASS.
– Widać tam bardzo głębokie przekonanie, że człowiek nie jest tylko odbiorcą pomocy. Jest uczestnikiem życia społecznego, zawodowego i lokalnego. To bardzo ważna perspektywa, także dla nas – mówi Aleksandra Strzelec.
Edukacja przez całe życie w praktyce
Podczas wizyty przyglądaliśmy się również systemowym rozwiązaniom wspierającym rozwój kompetencji na różnych etapach życia. Jednym z odwiedzonych miejsc było centrum kształcenia zawodowego IEFP, mieszczące się w kompleksie z lat 60., powstałym jeszcze w czasach reżimu Estado Novo, a dziś wykorzystywanym do zupełnie innych celów.
Na miejscu zobaczyliśmy, jak w Portugalii organizowane jest wsparcie dla pracowników, osób bezrobotnych oraz migrantów. Szczególną uwagę zwróciły rozwiązania dotyczące obowiązkowych szkoleń pracowniczych, możliwości wyboru kursów zawodowych dopasowanych do potrzeb osób bezrobotnych oraz znaczenia kompetencji językowych w procesie wejścia na rynek pracy.
– Ciekawe było dla nas to, jak systemowo Portugalia podchodzi do rozwijania kompetencji. Każdy pracownik ma zagwarantowane prawem 40 godzin szkoleń rocznie, finansowanych przez państwo i wspieranych przez pracodawców – wyjaśnia przedstawicielka Banku. – To rozwiązanie, które naturalnie prowokuje pytanie, czy podobny model sprawdziłby się w Polsce.
Aktywność społeczna nie ma wieku
Ważnym elementem programu była także wizyta na Uniwersytecie Seniorów. To przykład miejsca, w którym edukacja nieformalna łączy się z aktywnością obywatelską, integracją i promocją regionu.
Społeczność seniorów samodzielnie organizuje podróże, angażuje się w działania promujące lokalne dziedzictwo, w tym szlak do Santiago de Compostela, i pokazuje, że uczenie się oraz aktywność społeczna nie kończą się wraz z przejściem na emeryturę.
– Uniwersytet Seniorów pokazał nam, jak pięknie może działać edukacja obywatelska i nieformalna. To świecka, niezwykle energiczna społeczność starszych osób, która sama organizuje działania, podróże i inicjatywy promujące region – relacjonuje Aleksandra Strzelec. – To najlepszy dowód, że aktywność społeczna naprawdę nie ma wieku.
Inspiracje dla naszych działań w regionie
Wizyta w Portugalii była dla nas okazją do przyjrzenia się rozwiązaniom, które mogą inspirować także działania edukacyjne i społeczne prowadzone w województwie warmińsko-mazurskim. Szczególnie ważne okazały się kwestie partnerstw, dostępności edukacji, wsparcia osób zagrożonych wykluczeniem oraz budowania systemu uczenia się przez całe życie.
To doświadczenie jest dla nas istotne także dlatego, że Bank Żywności w Olsztynie od lat rozwija działania wykraczające poza samą pomoc żywnościową. Edukacja, aktywizacja, wzmacnianie kompetencji i praca blisko lokalnych społeczności są ważną częścią naszej misji.
– Wracam z poszerzoną perspektywą, nową wiedzą o innowacyjnych rozwiązaniach organizacyjnych i programowych oraz ważnymi pytaniami – zapewnia przedstawicielka działu edukacji naszego Banku. – Jak pogodzić nowoczesność z ochroną lokalnej kultury? Jak budować edukację, która naprawdę odpowiada na potrzeby ludzi? Jak wzmacniać lokalnych liderów, żeby zmiana nie była tylko hasłem, ale konkretnym działaniem?
Dziękujemy Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa Warmińsko-Mazurskiego za organizację wizyty studyjnej, opiekę merytoryczną oraz stworzenie przestrzeni do wzmacniania roli lokalnych liderów edukacyjnych.
